Với vai trò “hạt nhân, trung tâm kết nối, động lực thúc đẩy liên kết”, Hà Nội đang từng bước mở rộng không gian tăng trưởng thông qua hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng và tăng cường hợp tác với các địa phương, khai thác hiệu quả hơn lợi thế bổ trợ trong vùng và tạo thêm động lực cho phát triển.
Tạo hành lang pháp lý cho liên kết vùng
Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới xác định Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính mà còn là cực tăng trưởng, hạt nhân kết nối và đầu tàu phát triển.
Tinh thần này được thể hiện tại Điều 28 Luật Thủ đô năm 2026, xác định Hà Nội là “hạt nhân, trung tâm kết nối, động lực thúc đẩy liên kết, phát triển, là cực tăng trưởng của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và của cả nước”.
Hà Nội đang từng bước mở rộng không gian tăng trưởng thông qua hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng. (Ảnh: Hùng Thập)
Với vai trò được xác định rõ trong Luật Thủ đô, Hà Nội có thêm cơ sở để tăng cường kết nối, phối hợp và phát huy lợi thế bổ trợ với các địa phương, hướng tới hình thành không gian phát triển có tính liên kết thay vì phát triển riêng lẻ theo địa giới hành chính.
Điều 28 Luật Thủ đô năm 2026 đồng thời xác định Nhà nước ưu tiên nguồn lực để thúc đẩy liên kết, phát triển vùng giữa Hà Nội với các địa phương trong vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và vùng trung du và miền núi phía Bắc.
Liên kết vùng muốn đi vào thực chất không chỉ cần cơ chế phối hợp mà còn phải có nguồn lực để triển khai những dự án có quy mô và tác động vượt ra ngoài phạm vi một địa phương.
Theo khoản 4 Điều 29 Luật Thủ đô năm 2026, Quỹ Phát triển vùng Thủ đô là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội quyết định thành lập trên cơ sở thống nhất với Hội đồng nhân dân cấp tỉnh của các địa phương trong vùng Thủ đô. Nguồn tài chính của Quỹ được hình thành từ ngân sách trung ương, ngân sách của các địa phương trong vùng Thủ đô, nguồn tài trợ, hỗ trợ và các nguồn tài chính hợp pháp khác.
Quỹ được sử dụng để đầu tư các dự án liên kết, phát triển vùng Thủ đô, ưu tiên các dự án về hạ tầng giao thông, hạ tầng quan trọng khác, xử lý ô nhiễm môi trường, khai thác khoáng sản; xử lý sự cố, thiên tai và kiểm soát bệnh tật có tính chất vùng.
Luật cũng đặt trách nhiệm cụ thể đối với các địa phương tham gia liên kết, phát triển vùng. Cụ thể, các địa phương có nhiệm vụ phối hợp với Hà Nội trong xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch, dự án; cân đối nguồn vốn ngân sách địa phương để triển khai dự án trên địa bàn và tham gia đóng góp kinh phí bảo trì, sửa chữa, vận hành các công trình hạ tầng chung theo mức độ sử dụng, hưởng lợi…
Mở không gian phát triển từ lợi thế liên kết
Ở cấp độ Vùng Thủ đô, mô hình “chùm đô thị hướng tâm” được xác lập với Hà Nội là đô thị trung tâm, kết nối với 6 địa phương gồm Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Hải Phòng. Việc phân vai giữa các đô thị theo chức năng được kỳ vọng tạo nền tảng cho mạng lưới phát triển đồng bộ, khai thác tốt hơn lợi thế của từng địa phương.
Thực tiễn phát triển kinh tế những năm gần đây cho thấy quy mô và vai trò của Hà Nội trong nền kinh tế ngày càng được củng cố. Thành phố đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030, GRDP tăng bình quân 11%/năm; kinh tế số chiếm 40% GRDP, tổng vốn đầu tư xã hội đạt 5 triệu tỷ đồng, FDI đạt 16 tỷ USD và năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp 57% vào tăng trưởng.
Để thực hiện các mục tiêu này, Hà Nội xác lập mô hình tăng trưởng theo cấu trúc “3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển”, gắn với những chuyển dịch quan trọng: từ tăng trưởng dựa vào vốn sang tăng trưởng dựa vào năng suất; từ đầu tư công trực tiếp sang đầu tư công dẫn dắt; từ các ngành truyền thống sang các ngành dựa trên tri thức.
Khu công nghệ cao Hòa Lạc là một trong những không gian phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo của Thủ đô.
Thành phố đồng thời thúc đẩy các mô hình kinh tế mới như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, kinh tế đêm; đẩy mạnh khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.
Cùng với đó, các dự án về hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển được chú trọng đầu tư, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm động lực tăng trưởng.
Với lợi thế về nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục, văn hóa và dịch vụ, Hà Nội có điều kiện cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, dịch vụ y tế chuyên sâu và hỗ trợ chuyển giao công nghệ cho các địa phương trong vùng.
Trong lĩnh vực văn hóa và du lịch, việc hình thành các chuỗi sản phẩm du lịch liên kết vùng có thể góp phần khai thác tốt hơn hệ thống di sản, văn hóa và các ngành công nghiệp sáng tạo, đồng thời kéo dài chuỗi giá trị và thời gian lưu trú của du khách.
PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đánh giá đây là bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển. Theo ông, nếu trước đây Hà Nội chủ yếu được nhìn nhận là một trung tâm lớn, một đầu tàu kinh tế thì trong giai đoạn mới, vai trò này được mở rộng thành chủ thể kiến tạo, điều phối và thúc đẩy phát triển vùng. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, yêu cầu này xuất phát từ chính quá trình phát triển của Hà Nội khi Thủ đô hội tụ nhiều lợi thế về vị trí địa kinh tế, nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng, khoa học - công nghệ.
Hạ tầng mở đường cho liên kết vùng
Mới đây, tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Khu vực miền Bắc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa liên kết vùng bằng hợp tác trong sản xuất, kinh doanh, công nghệ và thị trường. Đây được xem là một trong những hướng mở rộng không gian phát triển, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Khu vực miền Bắc
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026 và hướng tới tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội cần phát huy các động lực tăng trưởng hiện có, đồng thời khai thác thêm dư địa từ liên kết vùng, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân.
Bám sát tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới, Hà Nội hướng tới phát huy vai trò trung tâm kết nối, cùng các địa phương hình thành các hành lang đô thị, công nghiệp và dịch vụ.
“Việc phát triển các tuyến cao tốc kết nối liên vùng, đường Vành đai 4 và Vành đai 5 vùng Thủ đô sẽ góp phần mở rộng thị trường, tăng khả năng kết nối giữa các trung tâm sản xuất, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và tạo thêm cơ hội đầu tư, kinh doanh”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho hay.
Lãnh đạo thành phố cũng lưu ý, hạ tầng chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi đi cùng cơ chế phối hợp giữa các địa phương và sự liên kết giữa các doanh nghiệp. Theo đó, mỗi địa phương cần phát huy lợi thế riêng, đồng thời bổ trợ cho nhau trong chuỗi giá trị; doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác để nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Đây cũng là dư địa để các doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng quy mô, tiếp cận công nghệ, thị trường và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, kinh doanh liên vùng.
Liên kết vùng vì thế không chỉ mở rộng không gian hợp tác mà còn tạo điều kiện để các địa phương bổ trợ, chia sẻ nguồn lực và cùng mở rộng thị trường. Với nền tảng thể chế, hạ tầng và hệ sinh thái doanh nghiệp ngày càng được củng cố, Hà Nội đang có thêm dư địa để phát huy vai trò hạt nhân kết nối, tạo động lực tăng trưởng cho Thủ đô và lan tỏa tới toàn vùng.
Nguồn: https://congly.vn/ha-noi-phat-huy-vai-tro-hat-nhan-mo-rong-khong-gian-tang-truong-542332.html
Viết bình luận